Trong nhiều năm, kinh nghiệm từng là một lợi thế lớn của nhà lãnh đạo. Những gì đã trải qua giúp họ nhận diện vấn đề nhanh hơn, đưa ra quyết định chắc chắn hơn và tránh lặp lại các sai lầm cũ.
Nhưng trong một thị trường thay đổi liên tục, kinh nghiệm chỉ thực sự có giá trị khi đi cùng với tư duy linh hoạt.
Bởi điều từng đúng trong quá khứ chưa chắc còn đúng ở hiện tại.
Khi kinh nghiệm trở thành “chiếc neo” tư duy
Một nhà lãnh đạo có nhiều kinh nghiệm thường sở hữu hệ thống niềm tin và cách xử lý vấn đề đã được kiểm chứng qua thời gian.
Điều này giúp tiết kiệm thời gian ra quyết định. Nhưng cũng có thể tạo ra một rủi ro: quá tin vào những mô hình từng thành công.
Thị trường thay đổi, hành vi khách hàng thay đổi, công nghệ thay đổi và cách đội ngũ làm việc cũng thay đổi. Nếu lãnh đạo vẫn áp dụng cùng một cách tiếp cận cho những bối cảnh mới, kinh nghiệm có thể vô tình trở thành giới hạn.
Câu hỏi quan trọng không còn là:
“Trước đây chúng ta đã làm thế nào?”
Mà là:
“Trong điều kiện hiện tại, cách nào đang phù hợp nhất?”
Tư duy linh hoạt không có nghĩa là thay đổi liên tục
Linh hoạt không phải là thay đổi chiến lược mỗi khi thị trường có biến động.
Một nhà lãnh đạo linh hoạt vẫn cần giữ vững mục tiêu dài hạn, nhưng sẵn sàng điều chỉnh cách đi đến mục tiêu đó.
Họ có thể thay đổi quy trình khi cách làm cũ không còn hiệu quả, thử nghiệm mô hình mới khi dữ liệu cho thấy cơ hội, hoặc điều chỉnh kế hoạch khi xuất hiện những yếu tố mà doanh nghiệp chưa từng đối mặt.
Điều quan trọng là khả năng học nhanh – thử nhanh – điều chỉnh nhanh.
Từ “người có câu trả lời” thành “người đặt câu hỏi đúng”
Trong môi trường ổn định, lãnh đạo thường được kỳ vọng phải có câu trả lời.
Nhưng trong thời kỳ biến động, không phải vấn đề nào cũng có tiền lệ.
Vì vậy, năng lực quan trọng hơn đôi khi nằm ở việc đặt đúng câu hỏi: Điều gì đã thay đổi? Giả định nào của chúng ta có thể không còn đúng? Dữ liệu đang nói điều gì? Nếu phương án hiện tại thất bại, lựa chọn tiếp theo là gì?
Những câu hỏi này giúp tổ chức tránh rơi vào tư duy lối mòn.
Kinh nghiệm vẫn cần, nhưng phải được cập nhật
Doanh nghiệp không cần lựa chọn giữa kinh nghiệm và sự linh hoạt.
Kinh nghiệm giúp lãnh đạo có nền tảng để đánh giá tình huống. Tư duy linh hoạt giúp họ không bị mắc kẹt trong chính nền tảng đó.
Trong một môi trường mà thay đổi diễn ra ngày càng nhanh, lợi thế của người lãnh đạo không nằm ở việc biết nhiều hơn quá khứ, mà ở khả năng học nhanh hơn hiện tại và thích nghi tốt hơn với tương lai.
Đó cũng là năng lực giúp doanh nghiệp không chỉ vượt qua biến động, mà còn tìm thấy cơ hội ngay trong chính những thay đổi ấy.
