Khi công nghệ, AI và mô hình kinh doanh liên tục thay đổi, khoảng cách giữa năng lực hiện tại của đội ngũ và năng lực doanh nghiệp cần trong tương lai ngày càng rõ hơn.
Trong bối cảnh đó, hai khái niệm thường xuyên được nhắc đến là Upskilling và Reskilling.
Cả hai đều liên quan đến phát triển năng lực nhân sự, nhưng mục tiêu và cách triển khai lại khác nhau. Hiểu đúng sự khác biệt giúp doanh nghiệp tránh tình trạng đào tạo nhiều nhưng không giải quyết được đúng nhu cầu.
Upskilling Là Gì?
Upskilling là quá trình giúp nhân viên nâng cao năng lực để làm tốt hơn công việc hiện tại.
Nhân sự vẫn ở cùng một vai trò, nhưng cần bổ sung kiến thức, kỹ năng hoặc công cụ mới để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao.
Ví dụ, một nhân viên marketing học thêm kỹ năng phân tích dữ liệu và sử dụng AI để tối ưu chiến dịch. Một quản lý cấp trung được đào tạo về coaching, giao việc và quản trị hiệu suất. Một nhân viên tài chính học cách sử dụng công cụ tự động hóa để giảm thời gian xử lý báo cáo.
Trong các trường hợp này, công việc cốt lõi không thay đổi hoàn toàn. Điều thay đổi là mức độ năng lực cần có để thực hiện công việc hiệu quả hơn.
Reskilling Là Gì?
Reskilling là quá trình trang bị cho nhân viên một bộ năng lực mới để đảm nhận công việc khác.
Điều này thường xảy ra khi một vị trí giảm nhu cầu, được tự động hóa hoặc khi doanh nghiệp chuyển sang mô hình hoạt động mới.
Ví dụ, một nhân viên thực hiện nhiều công việc nhập liệu thủ công có thể được đào tạo để chuyển sang vai trò kiểm soát dữ liệu. Nhân sự bán hàng truyền thống có thể được phát triển thêm năng lực để chuyển sang quản lý kênh bán hàng số.
Nếu Upskilling là nâng cấp năng lực cho công việc hiện tại, Reskilling là chuẩn bị năng lực cho một công việc mới.
Khi Nào Doanh Nghiệp Cần Upskilling?
Upskilling phù hợp khi doanh nghiệp vẫn cần một vị trí nhưng yêu cầu đối với vị trí đó đang thay đổi.
Một số dấu hiệu thường gặp là nhân viên có kiến thức nền tảng tốt nhưng thiếu kỹ năng mới, công nghệ mới đang được đưa vào quy trình hoặc doanh nghiệp muốn nâng chất lượng đội ngũ quản lý.
Trong trường hợp này, thay vì tuyển mới hoàn toàn, doanh nghiệp có thể phát triển lực lượng hiện tại để đáp ứng yêu cầu mới.
Đây cũng là cách giúp doanh nghiệp tận dụng kinh nghiệm, kiến thức nội bộ và sự hiểu biết về tổ chức mà nhân sự hiện tại đã tích lũy.
Khi Nào Cần Reskilling?
Reskilling cần thiết khi bản thân công việc đang thay đổi đáng kể.
Một quy trình có thể được tự động hóa. Một bộ phận có thể được tái cấu trúc. Một mô hình kinh doanh mới có thể xuất hiện và tạo ra những vị trí trước đây chưa tồn tại.
Khi đó, vấn đề không còn là “làm công việc cũ tốt hơn”, mà là “nhân sự cần học gì để đảm nhận một vai trò khác”.
Reskilling vì vậy gắn chặt với chiến lược nhân sự, kế hoạch chuyển đổi và định hướng tương lai của doanh nghiệp.
Doanh Nghiệp Không Nhất Thiết Phải Chọn Một
Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp cần đồng thời cả Upskilling và Reskilling.
Một nhóm nhân sự cần nâng cao năng lực trong công việc hiện tại. Một nhóm khác có thể cần được chuẩn bị để chuyển sang những vị trí mới.
Điều quan trọng không phải là chọn thuật ngữ nào, mà là xác định rõ khoảng cách năng lực.
Doanh nghiệp cần trả lời ba câu hỏi:
Những năng lực nào sẽ trở nên quan trọng trong 2–3 năm tới?
Nhân sự hiện tại đang thiếu những năng lực nào?
Khoảng cách đó nên được giải quyết bằng đào tạo nâng cao, chuyển đổi vai trò hay tuyển mới?
Khi những câu hỏi này được trả lời rõ ràng, đào tạo sẽ không còn là một hoạt động độc lập, mà trở thành một phần của chiến lược phát triển doanh nghiệp.
Upskilling giúp đội ngũ làm tốt hơn công việc hôm nay. Reskilling giúp họ sẵn sàng cho công việc của ngày mai.
Và doanh nghiệp có khả năng kết hợp được cả hai sẽ chủ động hơn trước những thay đổi của thị trường, công nghệ và mô hình vận hành.
