Học tốt, có kỹ năng, tiếp cận công nghệ nhanh và nhiều cơ hội hơn thế hệ trước, nhưng không ít người trẻ vẫn rơi vào trạng thái không biết mình thực sự muốn gì.
Họ có thể làm tốt công việc hiện tại, liên tục học thêm kỹ năng mới, thậm chí đạt được những cột mốc đáng mơ ước. Nhưng càng đi nhanh, cảm giác mất phương hướng đôi khi càng rõ.
Vấn đề không hẳn nằm ở năng lực. Nhiều khi, nó nằm ở việc có quá nhiều lựa chọn nhưng thiếu một hệ quy chiếu để quyết định.
Giỏi không đồng nghĩa với biết mình muốn gì
Một người có thể rất giỏi giải quyết vấn đề của doanh nghiệp nhưng lại chưa chắc trả lời được câu hỏi: “Tôi muốn trở thành người như thế nào trong 5 năm tới?”
Trong môi trường học tập và công việc, người trẻ thường được hướng dẫn khá rõ về cách đạt điểm cao, tìm việc tốt hay phát triển kỹ năng. Nhưng những câu hỏi về giá trị cá nhân, ưu tiên sống hay định nghĩa thành công lại ít có đáp án sẵn.
Khi không có định hướng bên trong, người ta rất dễ dùng thành công của người khác làm thước đo cho chính mình.
Quá nhiều lựa chọn cũng có thể tạo áp lực
Trước đây, một nghề nghiệp có thể được theo đuổi trong nhiều năm. Ngày nay, người trẻ đứng trước hàng loạt lựa chọn: đổi ngành, làm thêm nghề tay trái, khởi nghiệp, xây dựng thương hiệu cá nhân, làm việc từ xa hay liên tục học kỹ năng mới.
Nhiều lựa chọn tạo ra cơ hội, nhưng cũng tạo ra một nỗi lo khác: Nếu mình chọn sai thì sao?
Vì vậy, một số người không thực sự ra quyết định mà liên tục đứng ở trạng thái “chuẩn bị cho lựa chọn tiếp theo”. Họ học nhiều nhưng ít tích lũy chiều sâu, bắt đầu nhiều nhưng khó theo đuổi đủ lâu để thấy kết quả.
Mạng xã hội khiến cảm giác “chậm hơn người khác” rõ hơn
Người trẻ ngày nay không chỉ so mình với bạn bè xung quanh mà còn với hàng nghìn hình ảnh thành công xuất hiện mỗi ngày.
Một người 25 tuổi có thể nhìn thấy người cùng tuổi đã làm quản lý, mua nhà, khởi nghiệp hoặc có thu nhập cao. Điều dễ bị bỏ qua là mạng xã hội thường chỉ cho thấy kết quả, không cho thấy xuất phát điểm, thất bại hay những đánh đổi phía sau.
Khi liên tục so sánh, mục tiêu cá nhân rất dễ bị thay thế bằng câu hỏi: “Tại sao mình chưa bằng người khác?”
Điều cần tìm không phải là một “đáp án hoàn hảo”
Mất phương hướng không nhất thiết có nghĩa là phải ngay lập tức tìm ra một đam mê lớn hay một nghề nghiệp duy nhất cho cả cuộc đời.
Thay vào đó, người trẻ có thể bắt đầu từ ba câu hỏi đơn giản:
Tôi đang làm tốt điều gì?
Điều gì thực sự quan trọng với tôi?
Tôi sẵn sàng dành vài năm để trở nên giỏi ở điều gì?
Định hướng thường không xuất hiện sau một khoảnh khắc “giác ngộ”. Nó được hình thành qua trải nghiệm, thử nghiệm, lựa chọn và cả những lần điều chỉnh.
Người trẻ không thiếu khả năng, họ cần một hệ quy chiếu
Trong một thế giới liên tục mở ra thêm lựa chọn, năng lực quan trọng không chỉ là học nhanh hay làm nhiều.
Quan trọng hơn là khả năng biết điều gì đáng để theo đuổi và điều gì nên bỏ qua.
Một người trẻ có thể chưa biết chính xác mình sẽ ở đâu sau 10 năm. Nhưng nếu hiểu giá trị của bản thân, biết mình muốn xây dựng năng lực nào và sẵn sàng kiên trì đủ lâu, họ đã có một chiếc “la bàn” để đi tiếp.
Bởi đôi khi, mất phương hướng không xảy ra vì thiếu con đường.
Mà vì có quá nhiều con đường nhưng chưa biết đâu là hướng đi của chính mình.
