Trong nhiều năm, giá thấp từng là một trong những lợi thế giúp doanh nghiệp Việt tiếp cận khách hàng, mở rộng thị trường và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng. Nhưng khi chi phí nhân công, nguyên liệu và vận hành ngày càng tăng, còn khách hàng đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng, tốc độ và trải nghiệm, lợi thế về giá đang dần trở nên khó duy trì.
Bài toán đặt ra cho doanh nghiệp hiện nay không chỉ là “làm sao bán rẻ hơn”, mà là: doanh nghiệp sở hữu năng lực gì mà đối thủ khó thay thế?
Khi giảm giá không còn tạo ra lợi thế bền vững
Cạnh tranh bằng giá thường mang lại hiệu quả tương đối nhanh. Doanh nghiệp có thể giảm biên lợi nhuận, tối ưu một phần chi phí hoặc đưa ra chương trình ưu đãi để thu hút khách hàng.
Tuy nhiên, nếu nhiều doanh nghiệp cùng lựa chọn cách này, thị trường rất dễ bước vào cuộc đua giảm giá. Khi đó, doanh thu có thể tăng nhưng lợi nhuận bị thu hẹp, nguồn lực dành cho nghiên cứu, đào tạo nhân sự, công nghệ và cải tiến sản phẩm cũng giảm theo.
Quan trọng hơn, khách hàng đến vì giá thấp cũng có thể nhanh chóng chuyển sang một nhà cung cấp khác khi xuất hiện mức giá hấp dẫn hơn.
Vì vậy, giá có thể là một yếu tố cạnh tranh, nhưng khó trở thành lợi thế duy nhất trong dài hạn.
Cạnh tranh bằng năng lực là gì?
Cạnh tranh bằng năng lực nghĩa là doanh nghiệp tạo ra lợi thế từ những khả năng được tích lũy bên trong tổ chức: hiểu khách hàng tốt hơn, vận hành hiệu quả hơn, phát triển sản phẩm nhanh hơn, kiểm soát chất lượng tốt hơn hoặc xây dựng một đội ngũ có chuyên môn cao.
Theo OECD, để duy trì tốc độ tăng trưởng trong giai đoạn tiếp theo, Việt Nam cần tiếp tục nâng cao năng suất, chất lượng nguồn nhân lực và khả năng đổi mới của doanh nghiệp trong nước. Việc tăng khả năng tiếp nhận công nghệ và nâng chuẩn doanh nghiệp nội địa cũng là yếu tố quan trọng để tham gia vào những phân khúc có giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng.
Điều đó cho thấy lợi thế cạnh tranh trong tương lai sẽ ngày càng phụ thuộc vào năng lực tạo ra giá trị, thay vì chỉ dựa trên chi phí thấp.
Doanh nghiệp Việt cần thay đổi điều gì?
Trước hết, doanh nghiệp cần chuyển từ tư duy bán sản phẩm sang tư duy giải quyết vấn đề cho khách hàng. Khi hiểu sâu nhu cầu và những khó khăn thực sự của khách hàng, doanh nghiệp có thể tạo ra giá trị mà việc giảm giá đơn thuần không thể thay thế.
Tiếp theo là đầu tư vào năng lực vận hành. Quy trình rõ ràng, dữ liệu chính xác, công nghệ phù hợp và khả năng phối hợp giữa các phòng ban giúp doanh nghiệp giảm lãng phí, nâng tốc độ phản ứng và duy trì chất lượng ổn định khi quy mô tăng lên.
Yếu tố thứ ba là phát triển đội ngũ. Công nghệ có thể được mua, nhưng khả năng sử dụng công nghệ, giải quyết vấn đề và liên tục cải tiến phụ thuộc rất lớn vào con người. Đào tạo vì vậy không nên chỉ được xem là một khoản chi phí, mà là một phần của chiến lược xây dựng năng lực cạnh tranh.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp cần tăng khả năng đổi mới và thích nghi. Thị trường thay đổi nhanh khiến một sản phẩm từng thành công chưa chắc tiếp tục phù hợp trong vài năm tới. Doanh nghiệp cần có khả năng thử nghiệm, học hỏi từ dữ liệu và điều chỉnh nhanh hơn trước những thay đổi của khách hàng.
Từ “bán rẻ hơn” đến “tạo giá trị tốt hơn”
Chuyển từ cạnh tranh bằng giá sang cạnh tranh bằng năng lực không diễn ra trong một thời gian ngắn. Đó là quá trình doanh nghiệp liên tục tích lũy kiến thức, chuẩn hóa vận hành, nâng chất lượng con người và xây dựng những năng lực khó sao chép.
Trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng cao, câu hỏi quan trọng với doanh nghiệp không còn chỉ là “làm thế nào để có mức giá tốt hơn đối thủ?”
Quan trọng hơn là: “Khách hàng sẽ chọn chúng ta vì năng lực nào mà người khác chưa thể thay thế?”
Khi tìm được câu trả lời cho câu hỏi đó, doanh nghiệp mới thực sự bắt đầu xây dựng một lợi thế cạnh tranh bền vững.
